Rəsm çəkmək uşaqlar üçün sadəcə maraqlı və əyləncəli fəaliyyət deyil. Yaradıcılıq məşğələləri uşağın ətraf aləmi daha yaxından tanımasına, düşüncələrini ifadə etməsinə, təxəyyülünü genişləndirməsinə və müxtəlif bacarıqlarını inkişaf etdirməsinə kömək edir. Xüsusilə məktəbəqədər dövrdə rəsm çəkmək uşağın incə motorikasının, diqqətinin, əl-göz koordinasiyasının, təxəyyülünün və özünüifadə bacarığının inkişafında mühüm rol oynayır.

Valideynlər bəzən uşağın “düzgün” və ya “gözəl” rəsm çəkib-çəkməməsinə çox diqqət yetirirlər. Halbuki erkən yaşlarda əsas məqsəd mükəmməl şəkil çəkmək deyil. Əsas olan uşağın sərbəst şəkildə yaratmasına, müxtəlif materialları sınamasına və öz fikirlərini rənglər, xətlər və formalar vasitəsilə ifadə etməsinə şərait yaratmaqdır.

Uşağa rəsm çəkməyi neçə yaşından öyrətmək olar?

Uşaq qələm, karandaş və ya boya ilə maraqlanmağa başladığı vaxtdan etibarən onu rəsm fəaliyyəti ilə tanış etmək mümkündür. İlk mərhələdə uşağın kağız üzərində müxtəlif xətlər və qaralamalar çəkməsi tamamilə normaldır.

Bu zaman uşaq sadəcə kağızı qaralamır. O, əl hərəkətlərini idarə etməyi, müxtəlif izlər yaratmağı və gördüyü nəticəni müşahidə etməyi öyrənir. Yaş artdıqca onun çəkdiyi xətlər və fiqurlar daha məqsədli və mənalı şəkillərə çevrilməyə başlayır.

Buna görə də uşağın rəsmini yaşına uyğun qiymətləndirmək və ondan böyüklər kimi realistik şəkillər çəkməsini gözləməmək vacibdir.

Uşağa rəsm çəkməyi necə öyrətmək olar?

1. Sadə xətlər və fiqurlardan başlayın

Uşağa ilk mərhələdə dairə, kvadrat, üçbucaq, düz və dalğalı xətlər kimi sadə formaları göstərmək olar.

Daha sonra bu formaları müxtəlif obyektlərə çevirmək mümkündür. Məsələn, dairədən günəş, top və ya üz, üçbucaqdan isə evin damı yaratmaq olar.

Bu üsul uşağa sadə formaları tanımağa və onları öz təsəvvürünə uyğun şəkildə birləşdirməyə kömək edir.

2. Uşağın əvəzinə şəkli siz çəkməyin

Valideyn uşağın qarşısında mükəmməl bir şəkil çəkib ondan eynisini təkrarlamasını istədikdə, bu, onun yaradıcılıq sərbəstliyini məhdudlaşdıra bilər.

Daha yaxşı yanaşma uşağa istiqamət vermək və onun öz variantını yaratmasına imkan yaratmaqdır.

Məsələn, “Ağacı belə çək” demək əvəzinə, “Səncə, sənin ağacın necə görünür?” deyə soruşmaq uşağın təxəyyülünü işə salır.

3. Uşağa seçim imkanı verin

Rəsm çəkərkən uşağın hansı rəngdən istifadə edəcəyinə, nə çəkəcəyinə və rəsmini necə tamamlayacağına özü qərar verməsinə imkan yaradın.

Bu yanaşma uşağın yaradıcılıq qabiliyyətləri ilə yanaşı, müstəqilliyini və qərarvermə bacarığını da dəstəkləyir.

4. Müxtəlif yaradıcılıq materiallarından istifadə edin

Uşağın yaradıcılığını inkişaf etdirmək üçün yalnız karandaş və kağızla məhdudlaşmaq lazım deyil. Yaşa uyğun və təhlükəsiz materiallardan istifadə etməklə müxtəlif fəaliyyətlər təşkil etmək mümkündür:

• rəngli karandaşlar;
• flomasterlər;
• sulu boya və digər uyğun boyalar;
• rəngli kağız;
• plastilin;
• kollaj və aplikasiyalar üçün materiallar;
• müxtəlif yaradıcı alətlər.

Müxtəlif materiallarla işləmək uşağa fərqli tekstura, rəng və formaları kəşf etməyə imkan verir.

Rəsm çəkmək uşağın inkişafına necə təsir edir?

İncə motorikanı inkişaf etdirir

Qələmi tutmaq, xətlər çəkmək, rəngləmək və kiçik detallarla işləmək əl və barmaq hərəkətlərinin koordinasiyasını inkişaf etdirir. Bu bacarıqlar gələcəkdə yazı yazmaq kimi fəaliyyətlərin mənimsənilməsi üçün də əhəmiyyətlidir.

Təxəyyülü və yaradıcı düşüncəni inkişaf etdirir

Rəsm çəkərkən uşaq yalnız gördüklərini təsvir etmir, eyni zamanda öz xəyalındakı obrazları yaradır.

Məsələn, uşaq mavi ağac, uçan ev və ya tamamilə özünün düşündüyü fantastik bir qəhrəman çəkə bilər. Belə hallarda uşağa “Bu belə olmur” deməkdənsə, onun ideyasını dinləmək və yaradıcılığını dəstəkləmək daha faydalıdır.

Özünüifadə bacarığını gücləndirir

Bəzən uşaqlar düşüncələrini və hisslərini sözlərlə tam ifadə etməkdə çətinlik çəkirlər. Yaradıcılıq fəaliyyəti onlara fikirlərini başqa formada ifadə etmək imkanı verir.

Valideyn uşağın çəkdiyi şəkil haqqında sadəcə “Bu nədir?” soruşmaq əvəzinə, “Mənə rəsmin haqqında danış” deyə bilər. Bu, uşağın həm danışıq bacarığını, həm də öz fikirlərini ifadə etmək qabiliyyətini inkişaf etdirir.

Diqqət və səbrin inkişafına kömək edir

Rəsm zamanı uşaq müəyyən fəaliyyət üzərində çalışır, detallara diqqət yetirir və başladığı işi tamamlamağa cəhd göstərir. Bu proses onun diqqətini cəmləməsinə və səbirli olmasına dəstək ola bilər.

Uşağın yaradıcılıq qabiliyyətlərini necə inkişaf etdirmək olar?

Yaradıcılıq yalnız rəsm çəkməklə məhdudlaşmır. Uşağın gündəlik həyatında müxtəlif yaradıcı fəaliyyətlərə yer vermək mümkündür.

Məsələn:

• birlikdə hekayələr uydurmaq;
• musiqi dinləyib onun haqqında danışmaq;
• plastilindən müxtəlif fiqurlar hazırlamaq;
• kağızdan əl işləri yaratmaq;
• təbiətdə maraqlı forma və rəngləri müşahidə etmək;
• konstruktorla fərqli modellər qurmaq;
• “Sən bunu necə edərdin?” kimi açıq suallar vermək;
• gündəlik əşyalardan yeni oyunlar yaratmaq.

Bu fəaliyyətlər uşağın fərqli düşünməsinə, yeni ideyalar irəli sürməsinə və problemlərə özünəməxsus həll yolları tapmasına kömək edir.

Uşağın rəsmini tənqid etmək olarmı?

Uşağın çəkdiyi şəkli “Bu belə çəkilmir”, “Günəş sarı olmalıdır” və ya “Burada pəncərə yoxdur” kimi ifadələrlə qiymətləndirmək onun yaradıcılığa olan marağını azalda bilər.

Uşaq üçün rəsm yalnız nəticə deyil, həm də özünüifadə prosesidir. Buna görə də hazır rəsmi qiymətləndirmək əvəzinə, onun yaratdığı işə maraq göstərmək daha faydalıdır.

Məsələn, uşağa belə suallar vermək olar:

“Bu rəsmdə ən çox nəyi sevdin?”
“Bu obrazın adı nədir?”
“Burada nə baş verir?”
“Bu rəngi niyə seçdin?”

Belə suallar uşağı öz fikirlərini izah etməyə, düşünməyə və yaradıcılığını daha sərbəst ifadə etməyə həvəsləndirir.

Uşağın rəsmə marağını necə artırmaq olar?

Rəsm uşağa məcburiyyət kimi təqdim edilməməlidir. Əgər uşaq müəyyən gün rəsm çəkmək istəmirsə, onu məcbur etmək əvəzinə başqa yaradıcı fəaliyyət təklif etmək olar.

Məşğələləri uşağın maraqları ilə əlaqələndirmək də yaxşı nəticə verə bilər. Heyvanları sevən uşağa öz heyvanlar aləmini yaratmağı, nağılları sevən uşağa öz qəhrəmanını çəkməyi, təbiətə marağı olan uşağa isə xəyalındakı bağ və ya meşəni təsvir etməyi təklif etmək olar.

Burada əsas məqsəd uşağın mükəmməl rəsm çəkməsi deyil. Əsas məqsəd onun yaratmaqdan zövq alması, sərbəst düşünməsi və öz ideyalarını ifadə etməkdən çəkinməməsidir.

Baku Junior Campus-da uşaqların yaradıcılığının inkişafı

Baku Junior Campus-da uşaqların hərtərəfli inkişafında yaradıcı fəaliyyətlərə xüsusi diqqət yetirilir. Rəsm, əl işləri və müxtəlif yaradıcı tapşırıqlar uşaqların təxəyyülünün, incə motorikasının, diqqətinin və özünüifadə bacarıqlarının inkişafına dəstək olur.

Uşağın yaradıcılığını inkişaf etdirmək üçün ona hazır cavablar təqdim etmək əvəzinə, düşünmək, seçim etmək, sınamaq və öz ideyalarını ortaya qoymaq üçün şərait yaratmaq vacibdir.

Unutmayaq ki, uşağın çəkdiyi hər bir şəkil onun öz kiçik dünyasının ifadəsidir. Bəzən ən maraqlı rəsmlər qaydalara uyğun çəkilənlər deyil, uşağın zəngin təxəyyülündən yarananlardır.