Uşağın oxumağı və saymağı öyrənməsi onun erkən inkişafında mühüm mərhələlərdən biridir. Valideynlər xüsusilə məktəbəqədər dövrdə “Uşağa oxumağı necə öyrətmək olar?”, “Uşaq neçə yaşında oxumağı öyrənməlidir?”, “Uşağa rəqəmləri necə öyrətmək olar?”, “Məktəbə hazırlıq üçün uşaq hansı biliklərə sahib olmalıdır?” kimi suallara cavab axtarırlar.

Oxuma və sayma bacarıqları yalnız hərfləri və rəqəmləri əzbərləməklə formalaşmır. Uşağın dil inkişafı, diqqəti, yaddaşı, eşitmə və görmə qavrayışı, məntiqi düşünməsi və öyrənməyə marağı bu prosesdə mühüm rol oynayır.

Bu səbəbdən uşağa oxumağı və saymağı öyrədərkən prosesi yaşına uyğun, maraqlı və mərhələli şəkildə təşkil etmək daha faydalıdır.

Uşağa oxumağı öyrətməyə nə vaxt başlamaq olar?

Oxumağa hazırlıq məktəbə başlamazdan əvvəl formalaşmağa başlayır.

Məktəbəqədər yaşda uşaq kitablarla tanış olur, şəkillərə baxır, hekayələr dinləyir, səsləri ayırd etməyə başlayır və hərflərlə tanış olur.

Bu mərhələdə məqsəd uşağı məcburən tez oxutmaq deyil. Əsas məqsəd onun kitaba, sözlərə və öyrənməyə marağını formalaşdırmaqdır.

Uşaq hərfləri tanıdıqca onları səslərlə əlaqələndirməyi, daha sonra isə səsləri birləşdirərək söz yaratmağı öyrənir.

Uşağa hərfləri necə öyrətmək olar?

Hərflərin öyrədilməsi uşağın gündəlik həyatına inteqrasiya edilə bilər.

Məsələn, uşağın adındakı hərfləri göstərmək, kitabdakı tanış sözlərə diqqət yetirmək, hərfləri rəsm, oyun və müxtəlif yaradıcı fəaliyyətlərlə öyrənmək prosesi daha maraqlı edə bilər.

Hərfi yalnız yazılı formada göstərməkdənsə, onun səsini də uşağa tanıtmaq vacibdir.

Uşaq hərfləri gördükdə onların hansı səsləri ifadə etdiyini tədricən anlamağa başlayır.

Uşağın oxumağı öyrənməsində kitab oxumağın rolu

Valideynin uşağa mütəmadi kitab oxuması onun dil və erkən savadlılıq bacarıqlarının inkişafına dəstək ola bilər.

Birlikdə kitab oxuyarkən şəkillər haqqında danışmaq, hadisələri müzakirə etmək və uşağa suallar vermək onun söz ehtiyatını və mətnə marağını artırır.

Məsələn:

“Bu şəkildə nə görürsən?”

“Səncə, sonra nə baş verəcək?”

“Bu obraz nə edir?”

kimi suallar uşağın düşünməsinə və fikrini ifadə etməsinə imkan yaradır.

Beləliklə, kitab oxumaq sadəcə mətn dinləmək deyil, uşaqla interaktiv öyrənmə prosesinə çevrilir.

Uşağa saymağı necə öyrətmək olar?

Sayma bacarığını öyrətməyin ən yaxşı yollarından biri rəqəmləri gündəlik həyatla əlaqələndirməkdir.

Məsələn, pilləkənlə qalxarkən addımları saymaq, oyuncaqları qruplaşdırmaq, masaya neçə boşqab qoyulduğunu hesablamaq və meyvələri saymaq kimi sadə fəaliyyətlər uşağın riyazi düşünməsinə kömək edə bilər.

Uşaq əvvəlcə ardıcıl şəkildə saymağı öyrənir, daha sonra sayın miqdarı ifadə etdiyini anlayır.

Bu iki bacarıq eyni deyil və hər ikisinin mərhələli şəkildə inkişaf etdirilməsi vacibdir.

Rəqəmləri uşağa necə öyrətmək olar?

Rəqəmləri öyrədərkən yalnız onları əzbərlətmək əvəzinə real əşyalarla əlaqələndirmək daha faydalı ola bilər.

Məsələn, “3” rəqəmini göstərməklə yanaşı, uşağın qarşısına 3 oyuncaq qoymaq olar.

“Burada neçə oyuncaq var?” sualı uşağın rəqəmlə miqdar arasındakı əlaqəni başa düşməsinə kömək edir.

Bu üsulla uşaq rəqəmləri yalnız yadda saxlamır, onların nə ifadə etdiyini də anlamağa başlayır.

Oyun vasitəsilə oxuma və sayma necə öyrədilə bilər?

Məktəbəqədər uşaqlar üçün oyun öyrənmənin ən təbii formalarından biridir.

Hərflərlə kart oyunları, söz tapmacaları, rəqəmləri uyğun miqdarlarla birləşdirmək, əşyaları rənginə və ölçüsünə görə qruplaşdırmaq kimi fəaliyyətlər həm əyləncəli, həm də inkişafetdirici ola bilər.

Uşaq öyrənmə prosesindən zövq aldıqda yeni bacarıqları mənimsəməyə daha həvəsli ola bilər.

Uşağı oxumağa məcbur etmək doğrudurmu?

Uşağın oxumağı öyrənməsi üçün davamlı təzyiq göstərmək müsbət nəticə verməyə bilər.

Əgər uşaq yorulubsa və ya fəaliyyətə maraq göstərmirsə, qısa fasilə vermək daha məqsədəuyğundur.

Öyrənmə prosesi uşağın yaşına, diqqət müddətinə və fərdi inkişaf tempinə uyğun qurulmalıdır.

Bir uşağın müəyyən bacarığı digərindən daha tez mənimsəməsi tamamilə normal ola bilər.

Uşaq saymağı bilir, amma riyazi məntiqdə çətinlik çəkir

Uşaq 1-dən 10-a qədər və ya daha çox saya bilər, lakin bu, onun mütləq şəkildə say anlayışını tam mənimsədiyi demək deyil.

Əsas məqsədlərdən biri uşağın “çox”, “az”, “bərabər”, “daha çox”, “daha az”, “böyük”, “kiçik” kimi anlayışları başa düşməsidir.

Bu anlayışlar gündəlik oyun və fəaliyyətlər vasitəsilə inkişaf etdirilə bilər.

Məktəbə hazırlıqda oxuma və sayma niyə vacibdir?

Məktəbəqədər hazırlıq yalnız hərfləri və rəqəmləri öyrənməkdən ibarət deyil.

Uşaq məktəbə başlamazdan əvvəl diqqətini müəyyən fəaliyyətə yönəltməyi, təlimatı dinləməyi, sual verməyi, fikrini ifadə etməyi, tapşırığı sona çatdırmağa çalışmağı və digər uşaqlarla ünsiyyət qurmağı da öyrənməlidir.

Oxuma və sayma bacarıqları bu daha geniş hazırlığın yalnız bir hissəsidir.

Baku Junior Campus-da məktəbəqədər hazırlıq

Baku Junior Campus-da məktəbəqədər hazırlığa kompleks yanaşılır.

Uşaqlar hərf və rəqəmlərlə tanış olmaqla yanaşı, diqqət, yaddaş, məntiqi düşünmə, nitq, ünsiyyət və yaradıcılıq bacarıqlarını da inkişaf etdirirlər.

Dərslər uşaqların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə təşkil edilir və öyrənmə prosesinin maraqlı olması üçün oyun və praktiki fəaliyyətlərdən istifadə olunur.

Məqsəd uşağı yalnız məktəbə qəbul üçün deyil, məktəb mühitinə uyğunlaşmağa və yeni bilikləri mənimsəməyə hazırlamaqdır.

Nəticə

Uşağa oxumağı və saymağı öyrətmək səbir, davamlılıq və düzgün yanaşma tələb edən prosesdir.

Hərfləri və rəqəmləri sadəcə əzbərlətmək əvəzinə onları kitab, oyun, gündəlik həyat və praktiki fəaliyyətlərlə əlaqələndirmək uşağın öyrənməyə marağını artıra bilər.

Ən əsası isə uşağın fərdi inkişaf tempinə hörmət etməkdir. Məktəbəqədər dövrdə məqsəd uşağı mümkün qədər tez oxutmaq və ya çox sayda rəqəm öyrətmək deyil, onun öyrənməyə sağlam və müsbət münasibət formalaşdırmasına kömək etməkdir.

Baku Junior Campus — uşaqların öyrənərək, oynayaraq və kəşf edərək məktəb həyatına hazırlaşdığı mühit.