Uşaqlar dünyanı yalnız baxaraq deyil, həm də əlləri ilə toxunaraq, götürərək, yerləşdirərək və müxtəlif əşyalarla qarşılıqlı əlaqədə olaraq öyrənirlər.

İncə motorika əl və barmaqların daha dəqiq və koordinasiyalı hərəkətlərini əhatə edir. 2–3 yaş dövründə uşaqlar müxtəlif əşyaları tutmaq, yerləşdirmək, çevirmək, rəsm çəkmək, yapışdırmaq və konstruksiyalar qurmaq kimi fəaliyyətləri getdikcə daha fəal yerinə yetirməyə başlayırlar.

Bu səbəbdən valideynlər tez-tez “2 yaşlı uşağın incə motorikasını necə inkişaf etdirmək olar?”, “2–3 yaşlı uşaqlar üçün inkişafetdirici oyunlar hansılardır?”, “Evdə uşağın motorikasını necə inkişaf etdirmək olar?” kimi suallar verirlər.

Əslində bunun üçün mürəkkəb məşqlərə ehtiyac yoxdur. Sadə və yaşa uyğun oyunlar gündəlik fəaliyyətlərə rahatlıqla daxil edilə bilər.

İncə motorikanın inkişafı niyə vacibdir?

İncə motorikanı inkişaf etdirən fəaliyyətlər uşağın əllərindən və barmaqlarından daha məqsədli istifadə etməsinə kömək edir.

Bu oyunlar zamanı uşaq:

əl-göz koordinasiyasını;
diqqətini;
hərəkətlərin dəqiqliyini;
barmaq və əl nəzarətini;
problem həll etmə bacarıqlarını;
müstəqilliyini

dəstəkləyən təcrübələr qazanır.

Buna görə də incə motorika oyunları həm əyləncəli, həm də inkişafetdirici fəaliyyət ola bilər.

2–3 yaşlı uşaqlar üçün 15 incə motorika oyunu

1. Kubiklərdən qüllə qurmaq

Kubiklərdən istifadə edərək müxtəlif qüllələr qurun.

Əvvəlcə siz nümunə göstərin, daha sonra uşağın öz qülləsini qurmasına imkan verin.

Qüllənin neçə kubikdən ibarət olduğunu birlikdə saya bilərsiniz.

İnkişaf etdirir: əl-göz koordinasiyası, diqqət və dəqiqlik.

2. Plastilinlə oynamaq

Yaşa uyğun və təhlükəsiz modelləşdirmə materialından istifadə edərək uşaq müxtəlif formalar yarada bilər.

Məsələn:

top;
çubuq;
dairə;
sadə fiqurlar.

Burada əsas məqsəd mükəmməl fiqur yaratmaq deyil. Uşağın materialı əlləri ilə araşdırması və öz ideyasını ifadə etməsidir.

3. Rəsm çəkmək

Uşağa yaşına uyğun qalın rəngli qələmlər və kağız verin.

Dairələr, xətlər, nöqtələr və müxtəlif qaralamalar etməsinə imkan yaradın.

“Düzgün çəkməlisən” deməkdənsə, sərbəst yaradıcılığa şərait yaratmaq daha uyğundur.

4. Böyük ölçülü stikerlər

Stikerləri kağızdan ayırmaq və başqa səthə yapışdırmaq uşağın barmaq hərəkətlərini məşq etdirməyə imkan verir.

Birlikdə sadə şəkil də yarada bilərsiniz.

Məsələn, ağac çəkib üzərinə yarpaq stikerləri yapışdırmaq.

5. Əşyaları çeşidləmək

Müxtəlif böyük və təhlükəsiz əşyaları rənglərinə və ya ölçülərinə görə qruplaşdırın.

“Qırmızıları bura qoyaq.”

“Sarıları isə bura.”

Bu oyun həm incə motorikanı, həm də təsnifat və düşünmə bacarıqlarını dəstəkləyir.

6. Konteynerləri açıb-bağlamaq

Yaşa uyğun və təhlükəsiz qutular, qablar və qapaqlardan istifadə edin.

Uşaq onları açmağa, bağlamağa, qapağı çıxarıb yenidən yerləşdirməyə çalışa bilər.

Bu, barmaqların müxtəlif istiqamətlərdə hərəkət etməsinə imkan verir.

7. Kağızla yaradıcılıq

Kağızı bükmək, cırmaq və yapışdırmaq kimi sadə fəaliyyətlərdən istifadə edə bilərsiniz.

Məsələn, müxtəlif kağız parçalarından bir ağac və ya çiçək hazırlamaq olar.

8. Böyük hissəli pazllar

2–3 yaşlı uşaqlar üçün uyğun olan böyük hissəli pazllar diqqət və koordinasiya üçün maraqlı fəaliyyət ola bilər.

Uşaq əvvəlcə çətinlik çəkə bilər. Valideyn isə cavabı birbaşa göstərmək əvəzinə istiqamətləndirici suallar verə bilər:

“Bu hissə hara uyğun gələ bilər?”

9. Oyuncaqları səbətə yığmaq

Oyundan sonra oyuncaqları birlikdə toplamaq da inkişafetdirici fəaliyyətə çevrilə bilər.

Uşaq oyuncaqları götürüb səbətə yerləşdirir.

Beləliklə, həm əl hərəkətləri, həm də məsuliyyət və müstəqillik dəstəklənir.

10. Səhifələri çevirmək

Şəkilli kitabın səhifələrini uşağın özü çevirməsinə imkan verin.

Bu sadə fəaliyyət barmaqların idarə edilməsini və koordinasiyanı məşq etdirməyə kömək edə bilər.

11. Topu səbətə atmaq

Yumşaq top və səbətdən istifadə edin.

Uşaq topu səbətə atmağa çalışsın.

Məsafəni uşağın bacarığına uyğun seçin.

İnkişaf etdirir: koordinasiya, diqqət və hərəkətlərin idarə olunması.

12. Barmaq oyunları

Sadə barmaq hərəkətlərini mahnı və ya ritmik sözlərlə birləşdirə bilərsiniz.

Məsələn, barmaqları açıb-bağlamaq, əlləri çalmaq və növbə ilə barmaqları hərəkət etdirmək.

Bu oyunlar həm əyləncəli, həm də uşağın hərəkətləri idarə etməsinə imkan verən fəaliyyətlərdir.

13. Məişət fəaliyyətlərini oyuna çevirmək

İncə motorikanı yalnız xüsusi oyunlarla inkişaf etdirmək lazım deyil.

Uşaq gündəlik həyatda da müxtəlif bacarıqları məşq edə bilər:

salfetləri yerinə qoymaq;
oyuncaqları qutuya yığmaq;
kitab səhifələrini çevirmək;
yüngül əşyaları bir yerdən digərinə aparmaq;
qaşıqdan istifadə etmək.

Belə fəaliyyətlər uşağın həm motorikasını, həm də müstəqilliyini dəstəkləyir.

14. Sadə mozaika və konstruksiya oyunları

2–3 yaşa uyğun iri hissələrdən ibarət konstruksiya və mozaika oyunları uşağın əşyaları yerləşdirməsinə və birləşdirməsinə imkan verir.

Burada mütləq müəyyən fiqur yaratmaq tələb olunmur.

Uşağın öz quruluşunu yaratmasına şərait yaradın.

15. Birlikdə əl işi hazırlamaq

Kağız, rəngli qələmlər, böyük stikerlər və yaşa uyğun digər materiallarla sadə əl işi hazırlaya bilərsiniz.

Məsələn:

“Gəlin birlikdə göy qurşağı yaradaq!”

Uşaq rəngləri seçir, kağız parçalarını yerləşdirir və yapışdırır.

Belə fəaliyyətlər incə motorika ilə yanaşı yaradıcılığı da dəstəkləyir.

İncə motorika oyunları zamanı valideynlər nələrə diqqət etməlidir?

İnkişafetdirici oyunun əsas məqsədi uşağın maraq göstərməsi və prosesdən zövq almasıdır.

Buna görə:

uşağı məcbur etməyin;
onun yerinə bütün işi siz görməyin;
səhvlərinə görə tənqid etməyin;
fəaliyyətin yaşa uyğun olmasına diqqət edin;
uşağa müstəqil cəhd etmək üçün imkan yaradın.

Ən əsası isə təhlükəsizlikdir.

2–3 yaşlı uşaqlar kiçik əşyaları ağızlarına apara bildikləri üçün xırda və udula bilən hissələrdən istifadə zamanı xüsusi diqqətli olmaq lazımdır. Oyun materiallarını uşağın yaşına uyğun seçin və uşağı belə fəaliyyətlər zamanı nəzarətsiz qoymayın.

Evdə inkişafetdirici mühit necə yaratmaq olar?

Uşağın inkişafı üçün evdə ayrıca böyük oyun otağının olması vacib deyil.

Kiçik bir rəsm guşəsi, kitab rəfi, yaşa uyğun konstruktiv oyuncaqlar və yaradıcılıq materialları uşağın gündəlik fəaliyyətlərinə kifayət qədər imkan yarada bilər.

Əsas məsələ uşağın:

oynaması → araşdırması → cəhd etməsi → səhv etməsi → yenidən sınaması

üçün imkan yaradılmasıdır.

Baku Junior Campus-da oyun və inkişaf

Baku Junior Campus uşaqların öyrənmə prosesini onların yaş xüsusiyyətlərinə və maraqlarına uyğun təşkil etməyə xüsusi diqqət yetirir.

Bizim yanaşmamızda oyun sadəcə əyləncə deyil. Oyun uşağın dünyanı tanıması, ünsiyyət qurması, yaradıcılığını ifadə etməsi və müxtəlif bacarıqları təcrübədən keçirməsi üçün təbii vasitədir.

İncə motorikanı inkişaf etdirən yaradıcı fəaliyyətlər, nitq və ünsiyyət oyunları, konstruksiya və digər yaşa uyğun fəaliyyətlər uşaqların öyrənmə prosesini daha maraqlı və aktiv edir.

Nəticə

2–3 yaşlı uşaqlarda incə motorikanın inkişafı üçün mürəkkəb məşqlərə ehtiyac yoxdur. Rəsm, plastilin, kubiklər, pazllar, stikerlər, çeşidləmə oyunları və gündəlik məişət fəaliyyətləri uşağın əllərini və barmaqlarını aktiv şəkildə istifadə etməsinə imkan yarada bilər.

Əsas məqsəd uşağı uzun müddət məşğul saxlamaq deyil, onun üçün maraqlı, təhlükəsiz və yaşına uyğun öyrənmə mühiti yaratmaqdır.

Baku Junior Campus — uşaqların oyun oynayaraq öyrəndiyi, kəşf etdiyi və bacarıqlarını inkişaf etdirdiyi mühit.

2–3 yaşlı uşaqlarda incə motorikanı inkişaf etdirən oyunlar