2 yaş uşağın inkişafında ən dinamik dövrlərdən biridir. Bu mərhələdə uşaq ətrafındakı dünyanı daha aktiv şəkildə araşdırır, yeni sözlər öyrənir, hərəkətlərini daha yaxşı idarə edir və müstəqil olmaq istəyini göstərir.

“2 yaşlı uşağın inkişafı necə olmalıdır?”, “2 yaşında uşaq hansı bacarıqlara sahib olur?”, “2 yaşlı uşağın nitqini necə inkişaf etdirmək olar?” kimi suallar valideynlər üçün olduqca aktualdır.

Uşağın inkişafını qiymətləndirərkən onun fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə almaq vacibdir. Eyni yaşda olan iki uşağın müəyyən bacarıqları fərqli vaxtlarda mənimsəməsi normal ola bilər.

2 yaşında nitq inkişafı

2 yaş dövründə uşağın söz ehtiyatı və ünsiyyət imkanları genişlənməyə başlayır. Uşaq artıq yalnız ehtiyaclarını bildirməklə kifayətlənmir, ətrafında baş verən hadisələrə maraq göstərir və ünsiyyət qurmağa çalışır.

Nitq inkişafını dəstəkləmək üçün valideynlər:

• uşağa tez-tez danışa bilər;
• birlikdə şəkilli kitablar oxuya bilər;
• şəkillər haqqında sadə suallar verə bilər;
• yeni sözləri gündəlik situasiyalarda təkrar edə bilər;
• uşağın dediyi sözləri genişləndirərək düzgün ifadələr təqdim edə bilər;
• mahnılar və ritmik oyunlardan istifadə edə bilər.

Məsələn, uşaq “top” deyirsə, valideyn “Bəli, bu qırmızı topdur. Gəlin topu götürək” kimi ifadələrlə onun eşitdiyi dil materialını zənginləşdirə bilər.

2 yaşında düşüncə və koqnitiv inkişaf

Bu yaşda uşağın düşünmə prosesi əsasən oyun, müşahidə və təcrübə vasitəsilə inkişaf edir. Uşaq əşyaların xüsusiyyətlərini müqayisə etməyə, onları qruplaşdırmağa və sadə problemləri həll etməyə çalışır.

Koqnitiv inkişafı dəstəkləyən fəaliyyətlərə:

• pazllar;
• rəng və forma üzrə çeşidləmə;
• kubiklərlə oyun;
• sadə yaddaş oyunları;
• şəkilli kitablar;
• “haradadır?” tipli oyunlar;
• əşyaları ölçüsünə görə sıralamaq;
• rollu və təqlid oyunları

daxildir.

Bu fəaliyyətlər uşağın diqqətini toplamasına, müşahidə etməsinə, yadda saxlamasına və səbəb-nəticə əlaqələrini anlamağa kömək edə bilər.

Motorika və fiziki inkişaf

Motor inkişaf uşağın gündəlik həyatında müstəqilliyinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. 2 yaşında uşaqlar qaçmaq, tullanmağa cəhd etmək, top oynamaq, pilləkənlərlə hərəkət etmək və müxtəlif fiziki oyunlarda iştirak etmək istəyirlər.

İncə motorikanın inkişafı üçün isə rəsm çəkmək, plastilinlə oynamaq, böyük muncuqları və ya təhlükəsiz elementləri çeşidləmək, kubiklərdən konstruksiyalar yaratmaq kimi yaşa uyğun fəaliyyətlərdən istifadə edilə bilər.

Sosial bacarıqların formalaşması

2 yaşında uşaq həmyaşıdlarına maraq göstərməyə başlayır. Oyun zamanı digər uşaqları müşahidə edir, onları təqlid edir və tədricən sosial qarşılıqlı əlaqə qurmağı öyrənir.

Bu mərhələdə paylaşmaq, növbə gözləmək, sadə qaydalara əməl etmək və emosiyaları tanımaq kimi sosial bacarıqlar tədricən formalaşır.

Böyüklərin uşağa sakit və ardıcıl şəkildə nümunə göstərməsi sosial bacarıqların inkişafında mühüm rol oynayır.

2 yaşlı uşağın inkişafında oyun niyə vacibdir?

Kiçik yaşlı uşaqlar üçün oyun sadəcə əyləncə deyil. Oyun onların dünyanı öyrənmə üsullarından biridir. Konstruktorla oynayan uşaq problem həll etməyi, rəsm çəkən uşaq yaradıcılığını və incə motorikasını, rollu oyunlarda iştirak edən uşaq isə sosial ünsiyyəti inkişaf etdirə bilər.

Bu səbəbdən erkən yaş təhsilində uşağın yaşına və inkişaf səviyyəsinə uyğun oyun əsaslı fəaliyyətlərin tətbiqi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Valideynlər nəyə diqqət etməlidir?

Uşağın inkişafını qiymətləndirərkən yalnız bir bacarığa diqqət yetirməkdənsə, ümumi inkişaf dinamikasına baxmaq daha doğrudur. Nitq, hərəkət, sosial ünsiyyət, oyun və gündəlik fəaliyyətlərdə müstəqillik birlikdə nəzərə alınmalıdır.

Əgər valideyn uşağın inkişafında hər hansı sahə ilə bağlı ciddi narahatlıq hiss edirsə, uşağı müqayisə etmək və gözləmək əvəzinə pediatr və ya uyğun inkişaf mütəxəssisi ilə məsləhətləşmək daha doğru yanaşmadır.

Baku Junior Campus uşaqların erkən yaşlardan etibarən öyrənmə, ünsiyyət və yaradıcılıq imkanlarını dəstəkləyən mühit yaratmağı hədəfləyir. Uşağın hər yeni bacarığı onun gələcək inkişafı üçün vacib bir addımdır və bu prosesdə sevgi, səbir, düzgün yanaşma və uyğun inkişaf mühiti böyük rol oynayır.