2 yaş uşağın inkişafında mühüm mərhələlərdən biridir. Bu dövrdə uşağın dünyaya marağı artır, yeni sözlər öyrənir, daha müstəqil davranmağa başlayır və ətrafındakı insanlarla ünsiyyət qurmaq bacarıqları inkişaf edir. Valideynlər isə tez-tez “2 yaşlı uşaq nələri bacarmalıdır?”, “2 yaşında uşaq neçə söz deməlidir?” və “2 yaşlı uşağın inkişafı necə olmalıdır?” kimi suallara cavab axtarırlar.
Qeyd etmək vacibdir ki, hər uşağın inkişaf tempi fərqlidir. İnkişaf mərhələləri ümumi istiqamət verir və uşaqları bir-biri ilə müqayisə etmək düzgün yanaşma deyil. Əsas məqsəd uşağın yaşına uyğun bacarıqlarının tədricən formalaşmasını dəstəkləməkdir.
2 yaşlı uşağın nitq və ünsiyyət bacarıqları
2 yaş dövründə nitq inkişafı xüsusilə sürətlənir. Uşaq gündəlik həyatda eşitdiyi sözləri təkrarlamağa, öz istəklərini sözlə ifadə etməyə və sadə ifadələr qurmağa başlayır.
Bu yaşda uşaq adətən:
- gündəlik istifadə olunan sözləri anlayır;
- sadə suallara və göstərişlərə reaksiya verir;
- yeni sözlər öyrənməyə davam edir;
- istəklərini söz, jest və mimikalarla ifadə edir;
- sadə iki və ya daha çox sözdən ibarət ifadələr işlədə bilər;
- tanıdığı əşyaların və insanların adlarını deyə bilər;
- böyüklərin danışığını və səslərini təqlid etməyə çalışır.
Valideynlərin uşaqlarla çox danışması, kitab oxuması, şəkillər haqqında suallar verməsi və gündəlik fəaliyyətləri sözlərlə izah etməsi nitq inkişafına müsbət təsir göstərə bilər.
2 yaşlı uşağın düşünmə və öyrənmə bacarıqları
İki yaşında uşağın ətraf aləmi öyrənmək marağı güclənir. O, əşyaların necə işlədiyini anlamağa, səbəb-nəticə əlaqələrini müşahidə etməyə və müxtəlif problemləri öz üsulu ilə həll etməyə çalışır.
Bu dövrdə uşaq:
- sadə tapşırıqları yerinə yetirə bilər;
- əşyaları rənginə, formasına və ölçüsünə görə fərqləndirməyə başlaya bilər;
- sadə konstruksiyalar qura bilər;
- tanış əşyaları funksiyasına uyğun istifadə edir;
- sadə tapmacalara və oyunlara maraq göstərir;
- böyüklərin davranışlarını təqlid edir;
- “niyə?”, “nədir?” kimi suallara maraq göstərməyə başlayır.
Bu bacarıqları inkişaf etdirmək üçün pazllar, çeşidləmə oyunları, konstruktorlar, şəkilli kitablar və yaşa uyğun yaradıcı fəaliyyətlərdən istifadə etmək faydalıdır.
2 yaşlı uşağın motor inkişafı
2 yaşında uşağın həm iri, həm də incə motor bacarıqları inkişaf etməyə davam edir. Uşaq artıq daha sərbəst hərəkət edir və müxtəlif fiziki fəaliyyətlərdə iştirak etməyə maraq göstərir.
Bu yaşda uşaq:
- sərbəst yeriyir və qaçmağa çalışır;
- pilləkənlərdə böyüyün dəstəyi ilə hərəkət edə bilər;
- topu atmaq və təpikləməyə çalışır;
- oyuncaqları daşıyır və yerləşdirir;
- qaşıq və stəkandan daha müstəqil istifadə etməyə başlayır;
- qələm və karandaşla sadə cizgilər çəkir;
- kubiklərdən qüllə və sadə konstruksiyalar yarada bilər.
Fiziki oyunlar uşağın yalnız hərəkət qabiliyyətlərini deyil, həm də koordinasiya, diqqət və özünəinam bacarıqlarını dəstəkləyir.
Sosial və emosional inkişaf
2 yaş dövründə uşaq öz müstəqilliyini göstərməyə başlayır. “Özüm edəcəyəm” istəyi bu yaşın təbii xüsusiyyətlərindən biridir. Eyni zamanda emosiyalarını idarə etmək hələ tam formalaşmadığı üçün uşaq bəzən hisslərini ağlama, etiraz və ya inadkarlıqla ifadə edə bilər.
Bu mərhələdə uşağa:
- hisslərini adlandırmağı öyrətmək;
- seçim imkanı vermək;
- gündəlik rejim yaratmaq;
- sadə və aydın qaydalar müəyyənləşdirmək;
- müsbət davranışlarını dəstəkləmək;
- həmyaşıdları ilə təhlükəsiz ünsiyyət imkanları yaratmaq
faydalı ola bilər.
2 yaşlı uşağın inkişafını necə dəstəkləmək olar?
Uşağın inkişafı yalnız xüsusi məşğələlərlə deyil, gündəlik həyatın özündə də dəstəklənə bilər. Birlikdə kitab oxumaq, mahnı oxumaq, rəsm çəkmək, oyun oynamaq, təbiəti müşahidə etmək və sadə ev fəaliyyətlərinə uşağı cəlb etmək onun müxtəlif bacarıqlarının inkişafına kömək edir.
Baku Junior Campus olaraq erkən yaş dövründə uşaqlar üçün təhlükəsiz, qayğıkeş və inkişafyönümlü mühitin əhəmiyyətini vurğulayırıq. Yaşa uyğun fəaliyyətlər uşağın öyrənməyə marağını artırmaqla yanaşı, onun sosial, nitq, motor və yaradıcı bacarıqlarının formalaşmasına dəstək ola bilər.