Körpənin həyatında mühüm mərhələlərdən biri də əlavə qidaya başlanmasıdır. Valideynlər bu mərhələyə yaxınlaşdıqca “Körpəyə əlavə qidaya nə vaxt başlamaq olar?”, “İlk olaraq hansı qidanı vermək lazımdır?”, “Əlavə qida cədvəli necə olmalıdır?”, “6 aylıq körpəyə hansı qidalar verilə bilər?” kimi sualların cavablarını axtarırlar.

Əlavə qidaya keçid körpənin qidalanmasında yeni mərhələdir. Bu dövrdə məqsəd yalnız uşağın qarnını doyurmaq deyil, onun müxtəlif dad və teksturalarla tanış olmasına, yemək bacarıqlarının formalaşmasına və tədricən müxtəlif qida qruplarını qəbul etməsinə şərait yaratmaqdır.

Əlavə qidaya nə vaxt başlamaq olar?

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı körpələrin təxminən ilk 6 ay ərzində yalnız ana südü ilə qidalanmasını tövsiyə edir və təxminən 6 aydan etibarən uyğun əlavə qidaların ana südü ilə birlikdə təqdim edilməsini nəzərdə tutur.

Lakin əlavə qidaya başlamaq üçün yalnız uşağın yaşına baxmaq kifayət deyil.

Körpənin inkişaf baxımından əlavə qidaya hazır olması da nəzərə alınmalıdır.

Körpənin əlavə qidaya hazır olduğunu necə bilmək olar?

Körpənin əlavə qidaya hazır olması bir neçə inkişaf əlaməti ilə əlaqəli ola bilər.

Məsələn, körpə:

• başını və boynunu yaxşı idarə edə bilirsə;
• dəstəklə və ya uyğun vəziyyətdə dik otura bilirsə;
• qidanı ağzından dərhal itələmək əvəzinə udmağa çalışırsa;
• yeməklərə maraq göstərirsə;
• əşyaları və qidaları ağzına aparmağa başlayırsa

əlavə qidaya keçid mərhələsinə yaxınlaşmış ola bilər.

Bu əlamətlər fərdi şəkildə qiymətləndirilməli və uşağın inkişafına uyğun qərar verilməlidir.

Əlavə qidaya hansı qida ilə başlamaq lazımdır?

Əlavə qidaya başlamaq üçün bütün uşaqlara uyğun vahid “ilk qida” qaydası yoxdur.

Valideynlər uşağın yaşına və inkişafına uyğun, qida dəyəri yüksək və təhlükəsiz qidalar seçməlidirlər.

Tərəvəz, meyvə, taxıl məhsulları, yumurta, ət, balıq, paxlalılar və digər uyğun qida qrupları tədricən menyuya daxil edilə bilər.

Xüsusilə dəmir mənbəyi olan qidaların körpənin rasionunda yer almasına diqqət etmək vacibdir.

Əlavə qida cədvəli necə ola bilər?

Aşağıdakı cədvəl yalnız ümumi istiqamət vermək məqsədi daşıyır. Hər körpənin qidalanma ehtiyacları fərqli olduğundan konkret menyu pediatr və ya uşaq qidalanması üzrə mütəxəssislə müəyyənləşdirilə bilər.

Dövr	Əlavə qidalanma ilə bağlı ümumi istiqamət
Təxminən 6 ay	Kiçik miqdarlarda uyğun qidalarla tanışlıq
6–7 ay	Müxtəlif tərəvəz, meyvə, taxıl və dəmir mənbələrinin tədricən artırılması
7–9 ay	Daha müxtəlif dad və teksturaların təqdim edilməsi
9–12 ay	Ailə qidalarına uyğunlaşdırılmış daha geniş və müxtəlif menyu
12 aydan sonra	Yaşa uyğun və balanslı ailə qidalanmasına tədricən keçid

Bu cədvəl sərt qayda deyil. Körpənin inkişafı, qidalanma qabiliyyəti və fərdi ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.

Yeni qidanı körpəyə necə təqdim etmək olar?

Yeni qidaların təqdim edilməsində əsas məqsəd körpənin müxtəlif dadlara və teksturalara tədricən alışmasına imkan yaratmaqdır.

Yeni qidanı kiçik miqdarda təqdim etmək və uşağın reaksiyasını müşahidə etmək mümkündür.

Körpə ilk dəfə təqdim olunan qidanı qəbul etməyə bilər. Bu, həmin qidanı heç vaxt sevməyəcəyi anlamına gəlmir. Uşaqların yeni dadlara alışması zaman tələb edə bilər.

Valideyn uşağı yeməyə məcbur etmək əvəzinə, sakit və müsbət qidalanma mühiti yaratmalıdır.

Körpəyə hansı qidaları vermək olmaz?

Körpələrin qidalanmasında bəzi məhsullara xüsusi diqqət yetirmək lazımdır.

Məsələn, 12 aydan kiçik uşaqlara bal verilməməlidir. Həmçinin boğulma riski yarada bilən bütöv üzüm, bütöv qoz-fındıq, sərt çiy tərəvəz parçaları və digər uyğun olmayan qida formalarından uzaq durmaq lazımdır.

Körpəyə verilən qidanın ölçüsü, yumşaqlığı və teksturası onun yaşına və yemək bacarığına uyğun olmalıdır.

Çox duzlu, çox şəkərli və yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsulların körpənin qidalanmasında məhdudlaşdırılması vacibdir.

Allergiya yarada bilən qidalar necə təqdim edilməlidir?

Yumurta, yerfındığı və digər allergen qidaların körpənin rasionuna daxil edilməsi valideynlər üçün xüsusi narahatlıq yarada bilər.

Müasir tövsiyələr uyğun yaşda allergen qidaların lazımsız yerə uzun müddət gecikdirilməsinin qarşısını almağı dəstəkləyir. Lakin uşağın allergiya riski, ekzema və ya əvvəlki qida reaksiyaları varsa, bu məsələ pediatrla mütləq müzakirə edilməlidir.

Yeni qida təqdim edildikdən sonra körpənin vəziyyətini müşahidə etmək vacibdir.

Səpgi, üz və ya dodaqlarda şişkinlik, qusma, nəfəs almaqda çətinlik və ya digər ciddi reaksiya əlamətləri yaranarsa, təcili tibbi yardım tələb oluna bilər.

Əlavə qida zamanı ana südü davam etdirilməlidirmi?

Bəli. Əlavə qida adlandırılması onun əsas qidalanmanı dərhal əvəz etməsi demək deyil.

İlk mərhələdə əlavə qidalar körpənin ana südü və ya uyğun süd qidası ilə yanaşı qəbul etdiyi qidalardır.

Körpə böyüdükcə müxtəlif qidaların miqdarı və çeşidi artırılır.

Əgər körpə ana südü ilə qidalanırsa, əlavə qidaya başlamaq ana südünün birdən-birə dayandırılması demək deyil.

Körpəyə su nə vaxt verilə bilər?

Əlavə qidaya başlanması ilə su məsələsi də valideynlərin diqqətinə gəlir.

Təxminən 6 aydan etibarən əlavə qidalarla yanaşı az miqdarda su təklif edilə bilər. Lakin su körpənin əsas qidalanmasını əvəz etməməlidir.

Xüsusilə daha kiçik körpələrə su vermək məsələsində pediatrın tövsiyəsinə əməl etmək vacibdir.

Körpə əlavə qidanı yemək istəmirsə, nə etmək lazımdır?

Bu, valideynlərin tez-tez qarşılaşdığı vəziyyətlərdən biridir.

Körpənin ilk dəfə təqdim olunan qidanı qəbul etməməsi normal ola bilər. Yeni dad və teksturaya alışmaq vaxt tələb edir.

Uşağı zorla yedirmək əvəzinə, qidanı başqa gün yenidən təqdim etmək, müxtəlif uyğun teksturaları sınamaq və yemək zamanı sakit mühit yaratmaq daha doğru yanaşmadır.

Əsas məqsəd körpənin yeməyə qarşı müsbət münasibət formalaşdırmasına kömək etməkdir.

Əlavə qidaya keçiddə ən çox edilən səhvlər

Valideynlər bəzən körpənin daha çox yeməsi üçün əlavə qidanı məcburi şəkildə artırmağa çalışırlar.

Lakin körpənin aclıq və toxluq siqnallarına diqqət etmək vacibdir.

Digər yayılmış səhvlər arasında qidaları çox tez dəyişmək, uşağı başqa uşaqlarla müqayisə etmək, çoxlu şəkər və duz əlavə etmək, boğulma riskini nəzərə almamaq və internetdəki bütün menyuları uşağa tətbiq etmək yer alır.

Körpənin qidalanması fərdi xüsusiyyətlərə uyğun planlaşdırılmalıdır.

Əlavə qidalanma uşağın inkişafı üçün niyə vacibdir?

Əlavə qidalanma yalnız yeni məhsulların menyuya daxil edilməsi deyil. Bu dövrdə körpə yeni dadları, qoxuları və teksturaları kəşf edir.

Eyni zamanda qaşıqdan istifadə etmək, uyğun qidaları əlləri ilə götürmək və müxtəlif qida teksturaları ilə tanış olmaq uşağın yemək bacarıqlarının formalaşmasına dəstək verir.

Körpənin qidalanması zamanı valideynlə müsbət ünsiyyət də vacibdir.

Baku Junior Campus və uşağın hərtərəfli inkişafı

Baku Junior Campus olaraq uşağın inkişafına yalnız təhsil baxımından deyil, daha geniş yanaşırıq.

Uşağın erkən yaşlarından etibarən sağlam gündəlik rejim, düzgün qidalanma, kifayət qədər yuxu, fiziki aktivlik, oyun və ünsiyyət onun inkişafının müxtəlif istiqamətlərini dəstəkləyir.

Məktəbəqədər dövrdə isə bu amillərə sosiallaşma, yaradıcılıq, nitq və düşünmə bacarıqları əlavə olunur.

Baku Junior Campus-da uşaqların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun öyrənmə və inkişaf mühiti yaradılır. Məqsəd uşaqların həm yeni biliklər qazanması, həm də sosial və yaradıcı bacarıqlarını inkişaf etdirməsidir.

Nəticə

Əlavə qidaya başlamaq körpənin inkişafında mühüm mərhələdir. Bu proses tədricən, uşağın hazır olma əlamətləri nəzərə alınaraq və təhlükəsiz qidalanma prinsiplərinə uyğun şəkildə aparılmalıdır.

Əlavə qida cədvəlləri valideynə ümumi istiqamət verə bilər, lakin bütün uşaqlar üçün eyni menyu və eyni miqdar uyğun deyil.

Ən doğru yanaşma uşağın yaşını, inkişafını, qidalanmasını və fərdi ehtiyaclarını nəzərə almaqdır. Xüsusilə allergiya, qidalanma çətinliyi, çəki artımı ilə bağlı narahatlıq və ya digər sağlamlıq problemi varsa, pediatrla məsləhətləşmək vacibdir.

Baku Junior Campus — uşaqların öyrənərək, oynayaraq və inkişaf edərək böyüdüyü mühit.